Το Πέρα Πεδί βρίσκεται στα νότια της οροσειράς του Τροόδους, 35 περίπου
χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Λεμεσού, σε μέσο υψόμετρο 770 μέτρων.
Είναι κτισμένο σε ένα πλατύ ίσιωμα, το οποίο περιστοιχίζεται από βουνά
που το ύψος τους κυμαίνεται μεταξύ 850 και 1000 μέτρων περίπου. Το
χωριό διασχίζεται από τον Κρυός ποταμό, που είναι παραπόταμος του
ποταμού Κούρη.
Το Πέρα Πεδί δέχεται μια μέση ετήσια βροχόπτωση γύρω στα 800 χιλιοστόμετρα
και στην περιοχή του καλλιεργούνται τα αμπέλια οινοποιήσιμων ποικιλιών,
μηλιές, αχλαδιές και άλλα. Είναι από τα πρώτα χωριά που καλλιέργησε
τη μηλιά και έγινε γνωστό σε όλη την Κύπρο ως ένα κατ΄εξοχή μηλοπαραγωγικό
χωριό.
Το χωριό στην μακρόχρονη ιστορία του γνώρισε πολλές αυξομειώσεις
του πληθυσμού του. Το 1881 οι κάτοικοι του ανέρχονταν στους 182
για να αυξηθούν στους 249 το 1901, στους 347 το 1921 και στους 422
το 1946. Στη συνέχεια το χωριό όπως και άλλα χωριά της περιοχής
κτυπήθηκε από την αστυφιλία με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να μειωθούν
στους 281 το 1960, στους 217 το 1973 και στους 130 το 1982. Σήμερα
βέβαια οι πληθυσμιακοί αριθμοί είναι πολύ ενθαρρυντικοί, γιατί με
την άριστη βελτίωση του οδικού δικτύου αλλά και με την παροχή πολλών
κινήτρων, ανεγέρθησαν γύρω στις 250 κατοικίες, ανεβάζοντας τους
αριθμούς πολύ ψηλά ιδιαίτερα την καλοκαιρινή περίοδο, με αποτέλεσμα
το χωριό να βρίσκεται τα τελευταία χρόνια σε μια συνεχή πορεία ανάπτυξης
και προόδου.
Η ονομασία του χωριού οφείλεται στο γεγονός ότι είναι κτισμένο
σε ένα ίσιωμα (πεδίον), αν και βρίσκεται σε ορεινή περιοχή. Συνεπώς
πρόκειται για οικισμό που βρισκόταν πέρα (αντίπερα) Πεδίον. Η ονομασία
του χωριού (Πεδίον - Πεδί) φανερώνει την αρχαιότητα του τοπωνυμίου,
που θα πρέπει να τοποθετηθεί χρονικά στα Βυζαντινά χρόνια. Θεωρείται
ότι ο οικισμός υπήρχε και πριν την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Ο
Estienne de Lusignan (16ος αιώνας), γνώριζε την ύπαρξη του χωριού
και το αναφέρει ως τόπο καταγωγής της Αγίας Μαύρης και του συζύγου
της Τιμόθεου.
Μια από τις πιο εντυπωσιακές οικοδομές στο χωριό αναμφίβολα είναι
το οινικό εργοστάσιο, που κτίστηκε αρχικά από τους Βρετανούς, σε
ένα τεχνητό ίσιωμα στους πρόποδες του "Πυρκόβουνου". Στην
κατασκευή του χρησιμοποιήθηκε το ασβεστολιθικό πέτρωμα από τον απέναντι
λόφο. Σήμερα το εργοστάσιο ανήκει στην εταιρεία ΚΕΟ και δέχεται
ετησίως τρία εκατομμύρια περίπου κιλά μαύρο σταφύλι από την ευρύτερη
περιοχή.
Μια άλλη εντυπωσιακή οικοδομή στο χωριό είναι ο παραδοσιακός Νερόμυλος,
που λειτουργούσε μέχρι την δεκαετία του 1940, ο οποίος έχει κηρυχθεί
σε Αρχαίο Μνημείο. Σήμερα αποτελεί ιδιοκτησία του Κοινοτικού Συμβουλίου
Πέρα Πεδίου, όπου έχει αναπαλαιωθεί και αποκατασταθεί.
Στην ιστορική εκκλησία του Αγίου Νικολάου η οποία χτίστηκε το 1796,
φυλάσσονται δύο φορητές εικόνες, εκείνη της Παναγίας του 16ου αιώνα
και εκείνη του Αγίου Ιωάννη του Ευαγγελιστή που χρονολογείται το
1550. Διατηρείται ακόμα ένα ξύλινο κιβώτιο που περιέχει λείψανα
των Αγίων Σπυρίδωνα, Νεοφύτου και Φιλίππου.
Το ευχάριστο και υγιεινό κλίμα του χωριού, ήταν στενά συνδεδεμένο
με την παρουσία εδώ του μοναδικού στην Κύπρο φυσιοθεραπευτηρίου,
ιδρυτής του οποίου ήταν ο "εκλιπών" δάσκαλος Σάββας Σαββίδης
(1907-1990). Ο Σάββας Σαββίδης αφιερώθηκε στην φυσιοθεραπεία από
το 1936 και κατόρθωσε όχι μόνο να διαδώσει στον τόπο μας αλλά και
στο εξωτερικό τα κοσμοσωτήρια φυσιοθεραπευτικά φώτα, αλλά και να
χαρίσει σε όλους την πολύτιμη υγεία τους χωρίς φάρμακα, παρά μόνο
με τις ευεργετικές φυσιοθεραπευτικές μεθόδους.
Στο χωριό λειτουργεί τα τελευταία χρόνια εργαστήριο κατασκευής
και εμφιάλωσης λικέρ, το οποίο τροφοδοτεί κυρίως τη ξενοδοχειακή
βιομηχανία της Κύπρου.
Η δημιουργία του τότε Συμβουλίου Βελτιώσεως Πέρα Πεδίου το 1951
(σήμερα Κοινοτικό Συμβούλιο Πέρα Πεδίου), βοήθησε πολύ στην πρόοδο
και ανάπτυξη του χωριού, με την εκτέλεση πολλών αναπτυξιακών έργων
σε όλους τους τομείς.
Το Πέρα Πεδί είναι ένα από τα ομορφότερα χωριά της Κύπρου, κυριολεκτικά
πνιγμένο μέσα στο πράσινο. Διατηρεί σε μεγάλο βαθμό στοιχεία της
παραδοσιακής ορεινής αρχιτεκτονικής. Στην κεντρική πλατεία (Σταθμός),
ο κάθε επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τη δροσιά του χωριού. Το ειδυλλιακό
περιβάλλον, συντροφεύεται πάντα από το γλυκό τραγούδι των αηδονιών,
που δεν εγκαταλείπουν το Πέρα Πεδί.
|